Wejście na ekrany kin w 1968 r. filmu Noc żywych trupów rozpoczęło triumfalny marsz krwiożerczych zombie w popkulturze i sztuce. Ich dwuznaczna ludzka i nie-ludzka „materia przejściowa” bywa od tamtej pory pojemną metaforą problemów społecznych, jak kwestia rasowa, neoliberalizm, konsumpcjonizm, choroby a w perspektywie politycznej odczytywana także jako lęk przed radykalnymi przewrotami o globalnym zasięgu. Fantazmat powrotu żywego trupa, zgodnie z freudowską koncepcją niesamowitości, w jednych budzi zaledwie dreszcz wstrętu i obrzydzenia, w innych lęk przed nieznanym w (ob)scenicznym fizjologicznym przebraniu. Makabryczna cielesność zombie-kościotrupów bywała i bywa jednak zaskakująco użyteczna. Czerpały z niej wanitatywne tańce śmierci, surrealizm mieszał z psychoanalitycznym libido i popędem śmierci a współczesna humanistyka „nieumarłych” osadza afirmatywnie w roli podmiotu wymykającego się z ram binarnych schematów i wszelkich opresyjnych klasyfikacji. Do której z tych kategorii wpisać Zombie-Reytana?
Obraz Wojciecha Pietrasza Chyba po moim trupie! (2022 r.) kapiący farbą, ekspresją i poczuciem humoru wprowadza odbiorcę w pewien stan zakłopotania. Artystyczna praktyka zawłaszczenia i zniekształcania wpisuje malarza w nurt współczesnej sztuki zmęczonej rzeczywistością zdumiewa jednak wzięcie na warsztat pomnikowo-polskiego herosa. Czy to parodia? Jeśli tak to kogo? Matejki czy Reytana, podręcznikowej historii czy podręcznikowej sztuki? Dysonans poznawczy i ewentualny dyskomfort w odbiorze działać tu jednak mogą na korzyść oto teatralna ekspresja matejkowskiej wizji po dekadach muzealnej ciszy doczekała się właśnie równie ekshibicjonistycznego interlokutora.
Pokaz obrazu Wojciecha Pietrasza Chyba po moim trupie! , sala matejkowska, Zamek Królewski w Warszawie w dniach 25-29 października 2023 r.
Tekst do wydarzenia Wojciech Pietrasz & Jan Matejko. Zombie figuracje z cyklu Klucz w Zamku, który prowadzę w Zamku Królewskim w Warszawie / 25.1ombie.2023
Klucz w Zamku – mój autorski cykl spotkań na żywo z polskimi artystkami i artystami w przestrzeni ekspozycyjnej Zamku Królewskiego w Warszawie. Podczas wydarzenia dzieło sztuki współczesnej, zestawiane jest z wybranym obiektem z kolekcji muzealnej, wchodzi z nią w ciekawy i intrygujący dialog, ujawniając nieoczywiste na pierwszy rzut oka związki, inspiracje, zapożyczenia z epok minionych. To propozycja dla miłośników sztuki współczesnej, ale i tej dawnej, bo kluczem do zrozumienia „dzisiaj” jest „wczoraj”, także w sztuce. WSTĘP WOLNY. Wejście na wydarzenie Bramą Senatorską od strony Pałacu Ślubów (plac Zamkowy 6).
Więcej informacji o cyklu > na stronie internetowej Zamku.
Źródło zdjęć > Edukacja w Zamku Królewskim w Warszawie
Okładka: zdjęcie wykonane podczas mojej wizyty w pracowni artysty, Kraków, 4.03.2023, fot. Jan Przypkowski
sztukomodnie 