Performatywna praktyka artystyczna Sylwii Gorak przy pierwszym, naskórkowym odbiorze wydawać się może działaniem nastawionym jedynie na monolog wewnętrzny. Tymczasem przepływ energii pomiędzy artystką i wnętrzami, które mapuje ona swoim czterooktawowym głosem balansuje na pograniczu medytacji i naukowej wiedzy. Wykorzystywane przez artystkę zjawisko echolokacji, kojarzone ze światem przyrody i takimi zwierzętami jak nietoperz, jest przedmiotem zainteresowania badaczy poszukujących nowych metod wspierania osób z niepełnosprawnością wzroku. Praca z dźwiękiem i zmysłem słuchu od dawna wykorzystywana jest w różnorodnych kontekstach terapeutycznych, sam dźwięk zaś dla wszystkich bez wyjątku pozostaje elementem synestezji, tj. procesu poznania, w którym człowiek przypisuje danemu zmysłowi wrażenia odbierane innym zmysłem. W ten sposób np. odbieramy kolor niebieski jako chłodny, a niskie tony jako ciepłe.
Sylwia Gorak jest świadoma całego wachlarza sposobów oddziaływania jej wokalnych performansów na uczestniczącą w nich publiczność i nie skupia się w swoim działaniu jedynie na – skądinąd wirtuozerskiej – formie. Akt przesłonięcia przez artystkę oczu czarną szarfą i poznawanie pomieszczenia poprzez odbity od ścian i przedmiotów dźwięk jej śpiewu może być odbierany dosłownie i metaforycznie jako akt zacierania granic pomiędzy ludzkim ja i tym, co zewnętrzne. Spowolnione, trochę asekuracyjne ruchy, wynikające z braku wizualnej orientacji w przestrzeni, w pierwszej chwili przyciągają uwagę przede wszystkim do ciała performerki, ale jej uważność na bodźce słuchowe i próba rozpoznania tego, co dla niej niewidzialne, przekierowują uwagę obserwatorów także na otoczenie. To ważny aspekt koncepcji artystycznej Sylwii Gorak, bo jak sama mówi: Architektura jest zjawiskiem dźwiękowym samym w sobie, wzmacnia właściwości głosu ludzkiego, śpiewu i dialogu. W niewidzialny sposób „organizuje” nasze życie społeczne. Nie tylko kształt, ale i historia przestrzeni, w których artystka performuje, wpływają na jej do pewnego stopnia improwizowaną wokalizę. Przykładem może tu być projekt Witch Rises Power by Singing, zrealizowany w ramach rezydencji w Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej, kiedy to Gorak odniosła się do herstorii związanych z budynkiem będącym w przeszłości więzieniem dla kobiet posądzonych o czary.
Zaproszenie artystki do cyklu „Klucz w Zamku” i wybór Dawnej Sali Poselskiej jako wnętrza dla jej kolejnej realizacji w intencji kuratorki wydarzenia jest swego rodzaju aktem feministycznym. Silny kobiecy głos spenetruje i wypełni bowiem salę wybrzmiewającą niegdyś gorączką politycznych sporów. Performance może być z jednej strony odbierany jako afirmatywny akt zaufania ludzkim zmysłom, z drugiej jako symboliczne kobiece przejęcie przestrzeni zdominowanej niegdyś przez język opresyjnych patriarchalnych narracji.
Tego dnia mocno wybrzmiały także inne kobiety, które wpisały się w historię tej przestrzeni. Przywołana została postać Anny Kozłowskiej – autorki malarskiej dekoracji Dawnej Sali Poselskiej ukończonej w 1991 roku – oraz postać Danuty Łuniewicz-Koper ówczesnej Dyrektorki Zamku (1991- 2008), której rysy twarzy artystka celowo odmalowała w jednej z postaci przedstawionych na sklepieniu.
Sylwia Gorak (ur. 1979) – absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu, dyplom w performens w pracowni prof. Jarosława Kozłowskiego i pracowni malarstwa prof. Jerzego Kałuckiego. Stypendystka m.in. Prohealvetia w Szwajcarii, CEC ArtsLink w Nowym Jorku i Landeshauptstadt Kulturamt w Düsseldorfie. Laureatka 5. edycji Biennale Sztuki Młodych „Rybie Oko”. Performerka, wokalistka – wystawy i koncerty m.in. w Carnegie Hall w Nowym Jorku. Autorka „Największego Zegara Słonecznego Na Świecie” (urban art) w Düsseldorfie. Obecnie czynnie zajmuje się performansem akustycznym (dysponuje czterooktawową skalą głosu) i konceptualnym, działa w międzynarodowym obiegu sztuki. Otrzymała stypendium Muzeum Susch Fundacji Grażyny Kulczyk. Współtworzyła międzynarodowy projekt Common Ground w CSW w Toruniu oraz w muzeach w Reykjaviku i Wilnie. Uczennica prof. Olgi Szwajgier – światowej sławy śpiewaczki operowej. Obecnie mieszka i pracuje w Leżajsku.
Klucz w Zamku – cykl spotkań na żywo z polskimi artystkami i artystami w przestrzeni ekspozycyjnej Zamku. Podczas wydarzenia wybrane dzieło sztuki współczesnej, zestawione z muzealną kolekcją, wchodzi z nią w ciekawy i intrygujący dialog, ujawniając nieoczywiste na pierwszy rzut oka związki, inspiracje, zapożyczenia z minionych epok. To propozycja dla miłośników sztuki współczesnej, ale i tej dawnej, bo kluczem do zrozumienia „dzisiaj” jest „wczoraj”, także w sztuce. Spotkania prowadzi historyczka sztuki i kuratorka wydarzenia Monika Przypkowska, Zamek Królewski w Warszawie.
Tekst, zdjęcia i zapis video z wydarzenia, które odbyło się w Zamku Królewskim w Warszawie / 28.09.2024, godz. 16.00 – Sylwia Gorak, Performans bez żadnego trybu – wydarzenie z cyklu „Klucz w Zamku”. Więcej informacji o cyklu > na stronie internetowej Zamku.
sztukomodnie 