W trzech kolejnych salach z wielkoformatowymi płótnami Matejki zagościły monolityczne struktury pokryte zmultiplikowanym napisem „POLAND”. Tworzą je obrazy z serii, nad którą Bartłomiej Kiełbowicz rozpoczął pracę jeszcze w 2024 roku, a najnowsze przygotował specjalnie na obecną prezentację zamkową. Artysta, znany ze swoich zaangażowanych w polityczną i społeczną współczesność prac wizualnych, nie po raz pierwszy wszedł w dialog z trudną spuścizną matejkowską. Jego seria kolaży z puzzli – Bitwa pod Grunwaldem z 2019 roku – była zaledwie preludium wiodącym artystę w kierunku, który pozwala zestawiać jego twórczość z tym słynnym polskim malarzem.
Ich wspólny mianownik nie kryje się w technice czy skali, lecz w postawie artystycznej, która zaangażowanie w trudną polskość – u Kiełbowicza nie permanentną, ale częstą – stawia na pierwszym planie. Historyczne kompozycje Matejki, wbrew uproszczonej szkolnej narracji, nie zawsze pokrzepiały. Korzący się przed Batorym pod Pskowem Moskale napawali dumą żyjących pod zaborami w XIX wieku, ale Upadek Polski, wskazujący zdrajców ojczyzny, zdenerwował niejednego. „(…) może piękny obraz, a zły uczynek. Policzkować trupa matki się nie godzi” – pisał Józef Ignacy Kraszewski i po nim powtarzało to wielu.
Prace Kiełbowicza równie szybko zyskują sobie dzisiaj zwolenników i hejterów. W czasach mediów społecznościowych nie jest to zresztą nic dziwnego. Artysta bacznie przygląda się realiom, w których żyje. Błyskotliwą, sprawną, lakoniczną kreską z perspektywy człowieka o liberalnych poglądach komentuje osoby publiczne, wydarzenia, sytuacje: wspiera protesty uliczne kobiet, piętnuje antyimigrancką politykę prawicowych mediów, organizuje akcje malowania prodemokratycznych transparentów. W jego działaniu twórczy impet przeplata się z obywatelskim aktywizmem i partycypacją.
W prezentowanych w Zamku obrazach Kiełbowicz zaciera ostrość rysów konkretnych twarzy. Kompozycje stają się plamą metaforycznej czerni, ramą dla napisu „POLAND”, labiryntem spraw wspólnych, trudnych, pogmatwanych i bolesnych. Na przemalowanych starych pracach artysty najnowsza historia miesza się z autobiografią twórcy. Uważne oko dostrzeże prezydentów: Dudę, Trumpa i Zełenskiego, niebo nad Warszawą gorejące zachodem słońca skojarzy z łuną nad płonącym Kijowem, wyczuje niepokój, który niosą nawracające w kompozycjach brunatne odcienie.
Scenografia wystawy jest materialnym przedłużeniem mentalno-lingwistycznej pułapki tych kompozycji. Ściany, na których zawieszone są płótna, nie przeszkadzają publiczności, ale wyraźnie kierują jej przepływem. Ich wysokość oraz intensywność powtarzającej się na nich treści przyciągają i przytłaczają jednocześnie. To polskość oglądana z perspektywy rejtanowskiej podłogi. Nie da się jej przeoczyć, przeskoczyć ani uciec od niej, trzeba się z nią zmierzyć.
Sale Królewiczowskie, 26 sierpnia – 28 września 2025 r. / wystawa przedłużona do 12 października 2025 r.
28 sierpnia 2025 r. , godz. 16.00 – Bartłomiej Kiełbowicz POLAND – spotkanie artysty i kuratorki z publicznością, materiały prasowe Zamku Królewskiego w Warszawie
Siedemnaste już wydarzenie z cyklu > Klucz w Zamku będącego interwencjami sztuki współczesnej w przestrzeni ekspozycyjnej Zamku Królewskiego w Warszawie.
Bartłomiej Kiełbowicz (ur. 1985) – artysta wizualny, absolwent (2009), później wykładowca na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Jego praktyka artystyczna rozwija się na styku sztuk wizualnych i aktywizmu — obejmuje malarstwo, rysunek, murale, instalacje i wideo, ale także liczne akcje społeczne i protesty, które sam inicjuje i organizuje. Wyraziście opowiada się po stronie wolności, równości, swobód obywatelskich i praw człowieka. Podejmuje tematy związane z prawami kobiet, sytuacją uchodźców, wojną w Ukrainie i Strefie Gazy, kondycją demokracji czy rolą Kościoła we współczesnym społeczeństwie. Wśród jego nowszych prac znajdują się m.in.: Transparenty wolności – cykl akcji poświęcony obronie demokracji w Polsce; Zamalowany Papież – cykl obrazów dotyczący kryzysu w kościele katolickim; Do it yourself Leroy i Deptanie Putina – reakcje na wojnę w Ukrainie, Zajęta protest – akcja w obronie galerii Zachęta; Have We Done Enough? – refleksja nad kryzysem klimatycznym. Jego rysunkowe komentarze szeroko krążą w mediach społecznościowych, stając się częścią publicznych debat. Rysuje również dla Tygodnika POLITYKA. Współpracuje z choreografką Liwią Bargieł, tworząc interdyscyplinarne projekty wizualno-performatywne. Jego prace znajdują się w kolekcjach prywatnych i publicznych. Mieszka i pracuje w Warszawie.
Kuratorka Monika Przypkowska
Komisarz organizacyjny Paweł Martosz
Dział Organizacji Wystaw Robert Gruszka, Piotr Kubiak, Rafał Mroczek, Kamil Nowiński, Krzysztof Nowiński, Franciszek Wolf, Dariusz Zgiet
Dział Promocji i Komunikacji Anna Buczyńska, Mateusz Kaczyński, Bartosz Kolczykiewicz, Mikołaj Krupa, Dorota Parzyszek, Dorota Piskorska, Paulina Szwed-Piestrzeniewicz, Anna Żak
Dział Konserwacji Tomasz Buźniak, Maria Szczypek
N okładce publikacja: Bartłomiej Kiełbowicz oraz Monika Przypkowska/Sztukomodnie kuratorka cyklu „Klucz w Zamku” , 30.08.2025, materiały prasowe Zamku Królewskiego w Warszawie
Media:
Kultura Osobista, Marta Perchuć-Burzyńska, 2025-08-20 11:40 > Jak współczesnych Polaków malowałby Matejko i jak współcześni mogą zmalować Matejkę? O wystawie „Poland” w Zamku Królewskim w Warszawie
sztukomodnie 